ในสมัยอยุธยา ธุรกิจค้าแร่ดีบุกได้เฟื่องฟูขึ้นเป็นลำดับ โปรตุเกสเป็นชาติแรกที่พยายามเข้ามาตั้งห้างผูกขาดการซื้อขายดีบุกที่เกาะถลางในปี พ.ศ. 2126 แต่ปรากฏไม่เป็นผลสำเร็จต่อมาอีก 40 ปี ฮอลันดาด้เก้าเข้ามา หมายจะกอบโกยทรัพยากรล้ำค่านี้เช่นเดียวกับโปรตุเกสในสมัยนั้น ฮอลันดาเป็นมหาอำนาจทางทะเลแถบช่องแคบมะละกา ด้วยความเกรงอิทธิพล จำทำให้อยุธยาจำต้องลงนามในสัญญาผูกขาดสินค้าอันไม่เป็นธรรมของฮอลันดา ต่อมาพระเจ้าทรงธรรมได้พระราชทานที่ดินให้พ่อค้าชาวฮอลันดาเพื่อสร้างสถานีเก็บสินค้าขึ้นที่เกาะถลางแตะติดต่อค้าขายกันตั้งแต่นั้นมา ผลการผูกขาดซื้อขายดีบุกในครั้งนี้ ได้สร้างความไม่พอใจอย่างรุนแรงให้ชาวเกาะถลางเนื่องจากไม่สามารถขายสินค้าให้กับพ่อค้าชาติอื่นๆได้นอกจากฮอลันดา อีกทั้งชาวฮอลันดาที่เข้ามาประจำเกาะถลางได้ประพฤติตัวชั่วช้าและข่มเหงชาวพื้นเมืองอยู่เสมอ ชาวเกาะถลางจึงลุกฮือขึ้นไล่ฆ่าฟันชาวฮอลันดาล้มตายลงเป็นจำนวนมากในปี พ.ศ. 2214 ทำให้ฮอลันดาไม่กล้าที่จเข้ามายุ่มย่ามกับเกาะถลางอีกเลย และในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ไทยได้ตกลงทำสัญญาให้ฝรั่งเศสเข้ามาผูกขาดการค้าแร่ดีบุกและแต่งตั้งให้เมอซิเออร์ ซาร์บอนโน เป็นเจ้าเมืองถลาง แต่ยังไม่ทันกระทำก็สิ้นแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์ พระมหากษัตริย์ที่ขึ้นเถลิงอำนาจราชสมบัติองค์ต่อมา คือ สมเด็จพระเพทราชา ซึ่งมีความจงชังฝรั่งเศสอย่างยิ่ง จึงขับไล่ชาวฝรั่งเศสออกจากแผ่นดินจนหมดสิ้นทำให้ฝรั่งเศสไม่พอใจเป็นอย่างยิ่งถึงกับส่งเรือมายึดเกาะถลางเพื่อต่อรองสนธิสัญญาที่มีมาแต่รัชสมัยเดิม แต่ปรากฎว่า ชาวถลางได้ทำการต่อต้าน จนฝรั่งเศสได้ล่าถอยไปในที่สุด และมาถึงสมัยรัตโกสินทร์ อังกฤษเป็นชนชาวตะวันตกชาติต่อมาที่เข้ามาสู่ดินแดนชายฝั่งแห่งนี้ด้วยหวังจะยึดเกาะถลางเป็นการขยายอิทธิพล แต่โชคดีที่อังกฤษตัดสินใจเลือกเกาะปีนังแทน จึงทำให้ถลางรอดพ้นจากการเป็นเมืองขึ้นของอังกฤษไปได้อย่างหวุดหวิด แม่จะโชคดีที่ไม่ต้องตกเป็นอาณานิคมของอังกฤษ แต่ถลางกลับโชคร้ายที่ถูกพม่าโจมตีเมื่อครั้งศึกถลาง ครั้นนั้นสองวีรสตรีได้นำถลางให้รอดพ้นจากการยึดครองของพม่า แต่เพียงแค่ 24 ปีต่อมา พม่าก็ยังยกทัพมาตีถลางแตกในปี พ.ศ. 2352 ผู้คนหนีภัยสงครามแตกฉานซ่านเซ็นไปอยู่แถวพังงาและกระบี่ จนทำให้กลายเป็นเมืองร้างอยู่เกือบ 10 ปี ทางตอนใต้ของเกาะถลางซึ่งเป็นชุมชนเล็กๆที่เรียกกันว่าภูเก็ต นั้นเต็มไปด้วยแหล่งแร่ดีบุก ทำให้ผู้คนแห่ไปตั้งรกรากบ้านเรือนอยู่ที่นั่น จนกลายเป็นศูนย์กลางการค้าและชุมชนเมืองใหม่ ภูเก็ตจึงได้รับการยกฐานะขึ้นมาทัดเทียมกับเมืองถลางและทวีความสำคัญขึ้นเป็นเมืองใหญ่ โดยขึ้นตรงต่อกรุงเทพในปี พ.ศ. 2402